Platform31 kennis en netwerk organisatie voor stad land en regio - wonen social ruimte economie

Levend lab: Openingsbod voor Vreewijk

Het verbeterprogramma voor Tuindorp Vreewijk gaat van start. Belangrijk onderdeel van het Tuindorp is de wijkeconomie met als belangrijkste straat de Groenezoom. Dit moet dé winkelstrip en ontmoetingsplek van de wijk worden.

Maar de crisis gaat ook aan Vreewijk niet voorbij. De winkeliers hebben het zwaar, de klandizie aan de Groenezoom loopt terug, bewoners houden hun hand op de knip en het is lastig om bezoekers van buiten aan te trekken. Faillissementen dreigen en nieuwe winkels in de strip die niet excelleren in extra (internet)service, verbreding van het assortiment of betrokkenheid met de klant redden het niet.

Genoeg aanleiding voor het lokale team wijkeconomie en Havensteder om de YURPS te vragen in een levend lab mee te denken over de (on)mogelijkheden van het gebied. Dit lab is de experimenteerruimte op locatie om te zoeken naar innovatie in kleine stappen, trial and error en de benodigde mindshift om meer aansluiting te vinden bij initiatieven van onderop en stapsgewijs te werk gaan.

Winkelgebied als dorpsplein

Uit gesprekken met de ondernemers blijkt dat velen hopen op de betere tijden van weleer. ‘Maar die klant uit 2008 komt niet meer terug’ waarschuwt winkelstraatdokter Marco Redeman. ‘De Groenezoom blijft alleen van waarde als deze meer is dan een winkelstrip. Zie het als een hedendaags dorpsplein, adviseert hij, waarbij het de crux is om bezoekers en bewoners mede-producent, ambassadeur en mede-eigenaar van de Groenezoom te maken.’

Balans tussen actief en passief handelen

Geert Teisman, wetenschappelijk van directeur Platform31, introduceerde bij de deelnemers het model van de proceskunst met de kansen van het vraaggericht ontwikkelen. Laat alle losse initiatieven in de wijk tot een strategie komen en denk na, over de vraag hoe ‘wij’ de wijk rendabel en volhoudbaar houden, adviseert hij het lab. ‘Zoek een balans tussen actief en passief handelen, dit betekent interactie met stakeholders en flexibiliteit van instituties en hun professionals.’ Om dit te verduidelijken refereert Teisman naar het huidige regeerakkoord, dat in plaats van een vastgesteld masterplan, fungeert als openingsbod om tot het gewenste einddoel te komen.

Openingsbod voor de Groenezoom, Vreewijk

Wat is het openingsbod voor de Groenezoom? Dat is de opdracht aan de deelnemers van het levend lab. Een opgave in een gebied met veel partijen, uiteenlopende belangen, een lange historie, soms heftige emoties maar bovenal een wijk met kansen en kanrijke bewoners. Het is de kunst om dit aan elkaar te verbinden.

Van gedeeld belang naar gedeeld verlangen

De YURPS hebben zelf volop ideeën voor de Groenezoom: een stadstuinwinkel, een etalagewinkel waar je een plank kunt huren voor de verkoop van je eigen creaties, een naaiatelier, de herinrichting van het plein voor het ‘Witte paard’ of een klussenwerkplaats. Eigenlijk is alleen nog draagvlak nodig voor het beste idee, het gedeelde belang. Op het raam van het lege winkelpand werd een poster geplakt waarop de gebruikers van de wijk hun wensen kenbaar konden maken.

Al snel zijn de YURPS erachter dat het gedeelde belang niet de oplossing is. Het gaat veel meer om het gedeelde verlangen van al deze groepen; de wens van de Groenezoom als de ontmoetingsplek van Vreewijk. Om dit te bereiken is een coalitie nodig tussen Havensteder, de ondernemers en de gemeente. Alleen zo ontstaat een klimaat om ideeën uit te laten groeien tot initiatieven.

Openingsbod ‘Vreewijk initiatief’ – inzet van tijd, geld en creativiteit

Een andere voorwaarde om tot een verandering van mindset te komen is het schakelen tussen tijd, geld en creativiteit. Deze drie schaarse economische middelen zijn altijd in meer of mindere mate voorhanden, stellen de YURPS. Ook in Vreewijk. Maar ze kunnen slimmer worden ingezet. Er is een middel nodig om dit te activeren. Havensteder en ondernemers moeten elkaar gaan uitnodigen en uitdagen om samen tot slagkracht te komen. ‘Maak partijen tot co-producent met een eigen verantwoordelijkheid, maar ook eigen vrijheden’.

Openingsbod in de praktijk: middenberm en winkelleegstand

Op welke wijze kan Havensteder met een openingsbod van start? De uitstraling van de Groenezoom heeft als eerste een grote kans van slagen. Havensteder en de gemeente nodigen de stakeholders in de wijk uit om met elkaar een schets te maken voor een inrichtingsvoorstel. De tuincommissies en vrijwilligers van educatieve tuin De Enk kunnen met concrete voorstellen voor de invulling komen, maar benoemen ook de eigen rol en bijdrage. Havensteder pakt zijn rol in het wegnemen van mogelijke blokkades.

Aanpak winkelleegstand

Om de leegstandsperiode in de winkelplint slim te overbruggen nodigt Havensteder de zittende ondernemers uit voor de tijdelijke invulling van leegstaande winkelpanden. Hiervoor is het netwerk aan ondernemers, opgebouwd voor de seizoensmarkt, zeer kansrijk. Dit vraagt van Havensteder een flexibele omgang met regels en het werken met huurkortingen.

Doe-het-zelf

Na de presentaties van de twee scenario’s van de YURPS geven de stakeholders hun eerste reacties.

De YURPS hebben het karakter van de wijk goed weten te vangen geeft Havensteder aan. De doe-het-zelf-mentaliteit is het dna van deze wijk en dat moeten we benutten voor het verbeterplan. Het zoeken naar onze eigen rol, de wijze van uitnodigen en het delen van het eigenaarschap zijn stappen die nog verder gezet moeten worden. Ook is het opzetten van een revolving fund met gedeeld eigenaarschap kansrijk voor de wijk.

Vanuit de ondernemers blijkt dat ze nu echt willen doorpakken op concrete inrichtingsvoorstellen, waarbij dit levend lab in hun ogen nog wel wat verder had mogen gaan. Maar, zo geven de YURPS terug, wij kunnen het wel bedenken, maar de rol van co-product met eigen inzet en bijdrage kunnen wij niet voor jullie bepalen. Het denkkader moet door de stakeholders onderling worden ingevuld.

Dit kader biedt ook ruimte aan de inspiratie die Vreewijk Cultuur heeft opgedaan in Groot-Brittannië: de zogenaamde National Trust. Dit is een vereniging met leden en vrijwilligers om plaatsen met historisch belang of natuurlijke schoonheid te behouden. Tuindorp Vreewijk met haar beschermde stadsgezicht zou meer werk van haar kwaliteiten kunnen maken. De seizoensmarkt, de verborgen tuinenroute en de museumwoning dragen bij aan een andere manier van stads- en wijkpromotie, net als de ideeën voor de verweesde beeldenroute. Het slim bundelen van de ideeën en initiatieven die leven in de wijk zijn de volgende stap in een succesvolle uitvoering van het verbeterplan en het aantrekken van nieuwe bezoekers.

Volledige Levend lab adviezen

De adviezen van de YURPS zijn op deze pagina te downloaden als pdf-bestand.

Welkom in Mooi Vreewijk

Het product van het lab-team dat inzoomt op het gedeeld verlangen. De wens is een ontmoetingsplek, maar dat is niet gelijk aan een winkelstrip. Hoe kom je tot een ontmoetingsplek? Er is genoeg energie, maar betrokkenheid is niet gelijk aan draagvlak, een idee is niet meteen een initiatief, geld gebrek is niet altijd een blokkade.

Openingsbod: Kracht van Vreewijk

Het schakelen tussen de economisch schaarse middelen: tijd, creativiteit en geld. Er liggen kansen bij de nog niet gemaakte verbindingen. Organiseer een collectief voor de winkelstrip, zorg voor een ‘financieel middel’ om daarvoor geld te mobiliseren. Havensteder moet een andere rol pakken: uitnodigen en ruimte bieden. Gebruik de kracht die al aanwezig is.



Aanmelden YURPS-netwerk

  • Je wilt graag van elkaar leren en jezelf ontwikkelen;
  • Je bent onder de 35 jaar;
  • Je bent werkzaam bij een partner van Platform31.

Aanmelden is heel makkelijk. Stuur een mail met je naam en werkgever naar yurks@platform31.nl o.v.v. ‘aanmelden YURPS’.