Platform31 kennis en netwerk organisatie voor stad land en regio - wonen social ruimte economie

De wet van de reisleider

Ina Wernsen

Ina Wernsen is directeur, adviseur stedelijke vernieuwing, wijkprojecten en projectmanagement bij Início.
Posted April 19,2012 by Ina Wernsen


In ieder reisgezelschap zit een handvol zeer ontevreden reisgenoten, zeg 5%. Hoe de reisleider ook zijn best doet, voor hen is het nooit goed. De grootste fout die de reisleider kan maken is te proberen om het hun naar de zin te maken.

Kanaleneiland-Noord is hard aan vernieuwing toe. De wijk moet van een onaantrekkelijke, eentonige wijk groeien naar een veelzijdig, kansrijk gebied met goede woningen. Daarover is iedereen het eens. De gemeente Utrecht, Mitros en Portaal hebben in het gebiedsplan hun ideeën zwart op wit gezet: de vernieuwingsstrategie voor het Noordkwadrant houdt in dat alle woningen ingrijpend worden gerenoveerd of vervangen door nieuwbouw. De meningen van de bewoners van dit gebied zijn gemeten en zij vinden ook dat een kleine renovatie niet afdoende is. De Huurdersvereniging Kanaleneiland-Noord is nog voor het uitgevoerde woonwensenonderzoek een rechtszaak gestart, omdat zij tegen het uitgangspunt is dat er 30% sociale huur en 70% koop teruggebouwd zal worden. Inmiddels zit er weinig beweging in Kanaleneiland-Noord.

Dit is een drama en het wordt erger volgens de wet van de reisleider. Die zal ik uitleggen. In ieder reisgezelschap zit wel een handvol zeer ontevreden reisgenoten, zeg 5%. Hoe de reisleider ook zijn best doet, voor hen is het nooit goed. De grootste fout die de reisleider kan maken is te proberen om het hun naar de zin te maken. Dat zal nooit lukken, want hun ongenoegen is een bodemloze put. Met alle tijd die hij hieraan besteedt doet hij de rest van de reizigers tekort, zo’n 95% van de groep. Deze groep kan ook ontevreden worden, maar dan wél met een goede reden. Naast de harde kern van 5% klagers is er in elk gezelschap zo’n 20% aan meelopers. Als de harde kern van 5% met succes de reisleider vernedert, kan deze groep meelopers zich daarbij aansluiten. Dit is nog steeds een minderheid, maar deze kunnen wel de reis voor iedereen verpesten.

Dit is uiteraard een compacte schets van de situatie. De praktijk is natuurlijk veel weerbarstiger, genuanceerder en interessanter. Want waar gaat het nu eigenlijk om? Spreken de mensen wel dezelfde taal? Voelt iemand zich niet serieus genomen? Of ligt het probleem veel dieper en hoe groot is het eigenlijk?

Je zou de situatie kunnen vergelijken met een man en een vrouw die samen een kinderwens hebben. Ze zijn rond de 30, wonen nog niet zo lang samen en zijn druk bezig met het opbouwen van een carrière. De vrouw weet dat ze niet te lang moet wachten met kinderen, want anders is ze minder vruchtbaar en ze heeft angstbeelden over vruchtbaarheidsbehandelingen in het ziekenhuis. Ze wil graag dat alles via de natuurlijke weg verloopt. In haar hoofd heeft ze alles al uitgedacht: De inrichting van de kinderkamer is appeltjesgroen met wit, het kind gaat enkele dagen naar een kinderdagverblijf, de vaders en moeders zullen ieder een dag voor het kind zorgen, ze bepaalt wat ze allemaal met het kind gaat doen en hoe ze het wil opvoeden. Op het moment dat ze haar planning aan haar vriend vertelt, schrikt hij enorm. Hij wist helemaal niet dat zij al die tijd al zulke gedetailleerde plannen aan het maken was. Ze wilden toch samen een kindje? Hij weet nog helemaal niet of hij wel minder wil gaan werken. Hij heeft het idee dat hij niks meer in te brengen heeft en naar zijn vrouw moet luisteren. En al dat vooruit plannen, hij vindt het maar niks. Waar is die spontane meid waar hij ooit verliefd op was geworden, gebleven? Ze wijden er een aantal gesprekken aan, maar komen niet dichter bij elkaar. Na de zoveelste ruzie komt het hoge woord eruit: zij weet nu eigenlijk helemaal niet meer of ze wel met hem een kindje wil. Voor hem komt dit als een grote klap. Natuurlijk wil hij met haar verder, en hij wil ook heel graag een kind. Maar een stemmetje in hem blijft zeggen dat hij zich niet moet laten kennen: zij zal hem niet onder de duim krijgen!

Je snapt de relatie met Kanaleneiland-Noord. De plannenmaakster is de corporatie. De bewoners zijn de man en het stemmetje in zijn hoofd is de huurdersvereniging. En nu gaan ze met z’n allen een open plan proces starten, waarbij de vrouw de randvoorwaarden heeft geschapen: het kindje moet binnen anderhalf jaar geboren zijn, het moet gezond zijn en gaat twee dagen per week naar de crèche.

De opgave is niet eenvoudig. Een open plan proces is wellicht gewenst. Maar je moet jezelf en elkaar kritische vragen stellen voordat je begint. Je moet je eerst afvragen: waarom wil ik een open plan proces? Is dit om tegemoet te komen aan de wensen van de vele bewoners of aan het stemmetje in het hoofd van de mannelijke partner? Wil de vrouw zich niet laten kennen en doet zij net alsof hij nog wat in te brengen heeft? Of wil de corporatie (zij) ook echt dat de toekomst van de buurt (of het kind) wordt gevormd samen met de huidige en toekomstige partner.

Het grootste nadeel van een open planproces is dat je niet weet wat de uitkomst zal zijn. Maar dat is tevens ook het voordeel. Het is namelijk ontzettend leuk en inspiratievol om de onzekere toekomst in te stappen. Door inbreng van allerlei mensen en factoren in een proces ontstaan creatieve eindresultaten. Dit kun je alleen maar doen als je er open voor staat en geen angst hebt voor de uitkomsten. Anders werkt het niet. Ook moet je je afvragen: Wat vinden de partijen in Kanaleneiland-Noord gezamenlijk belangrijk? Wat bindt hen? En zijn er gezamenlijke doelen te bereiken? En als je samen weet naar welk doel je toe wilt werken, kun je vervolgens je inspanningen beoordelen: alles wat niet bijdraagt om dat doel te bereiken, doe je niet. Het is een proces, geen project met een vooraf duidelijk bepaalde kop en staart.

Een andere vraag die opkomt is: Hoe vind je toekomstige bewoners? Dit is geen probleem. Die vind je zo. Pak de Gouden Gids en kijk onder de K van kinderdagverblijven. Of kijk om je heen, er zijn ontzettend veel wachtlijsten. Hoe krijg je partijen in zo’n open planproces zover om echt constructief mee te doen? Bewoners zul je wat meer moeten verleiden. Zij weten immers niet wat ze kunnen verwachten. Werk met voorbeelden, het liefst in de eigen wijk en levensgroot. Of schets scenario’s. In wat voor wijk zullen de kinderen en kleinkinderen van de huidige bewoners straks wonen? Is dat hetzelfde als nu of zijn woningen, voorzieningen en leefomgeving veel beter? En hoe kun je er voor zorgen dat de juiste mensen gehoord worden? Hanteer in ieder geval de wet van de reisleider. Een verstandige reisleider geeft weinig aandacht aan de 5% klagers. Hij neemt hun bestaan wel serieus en groet ze elke ochtend bij het ontbijt net als de andere reisgenoten. Maar hij schenkt hen nooit meer dan 5% van zijn tijd. Hij zorgt er voor dat hij een goede reisleider is die 95% van de groep een mooie en onvergetelijke reis verzorgt.

De man en de vrouw willen samen verder en zullen dus samen een proces door moeten gaan maken waar ze zich allebei vertrouwd bij voelen. Ze vallen elkaar niet meer kwaad in de haren, want ze weten dat het anders nooit wat zal worden met hun gezamenlijke gezinnetje. Zij spreken af om eerst eens rustig met elkaar te gaan praten over hun verwachtingen van het proces. Hoe praten ze tegen elkaar en bij welke onderwerpen hebben ze allebei groot belang? Daarna bespreken ze hun wensen, ze kijken waar die matchen. Met de dingen die ze allebei graag willen gaan ze meteen aan de slag. Het maken van het kind, het verplaatsen van de studeerkamer om ruimte voor het kind te creëren en één dag in de week minder werken. Voor de rest maken ze een planning waarin ze bepalen dat sommige beslissingen door de vrouw genomen worden en andere door de man. De vrouw bepaalt straks de kleuren van de kinderkamer en de man maakt het ontwerp voor het geboortekaartje. Dingen die ze nu nog niet kunnen beslissen, komen later terug. Wat heeft het voor zin om nu al te bedenken op welke sport het kind zal gaan, misschien krijgen ze een zoon die helemaal niet van ballet houdt.






Contact

Suzanne Bleijenberg

Suzanne Bleijenberg

Junior projectleider

06 23 01 27 93

Aanmelden YURPS netwerk

  • Je wilt graag van elkaar leren en jezelf ontwikkelen;
  • Je bent onder de 35 jaar;
  • Je bent werkzaam bij een partner van Platform31.

Aanmelden is heel makkelijk. Stuur een mail met je naam en werkgever naar YURPS@platform31.nl o.v.v. ‘aanmelden YURPS’.