persoonlijk van:

Sander Colnot

De buurt op eigen benen - column

Door Sander Colnot 23 augustus 2011 23:37

Sander Colnot, Vestia Groep

Mijn droom
Je kunt veel zeggen van corporaties, maar in veel buurten doen ze goed werk, en dat werk is ook nodig. Maar zou het niet geweldig zijn als wijken en buurten op eigen kracht leefbaar en aantrekkelijk bleven? Als bewoners van deze buurten zelf de regie zouden houden, zelf hun conflicten zouden oplossen en zelf hun successen zouden vieren? Als corporaties op een zeker moment zouden kunnen zeggen: “wij trekken ons terug uit deze buurt, omdat ze nu op eigen benen kan staan”.

Wat is daarvoor nodig en waarom lukt het niet?
Een buurt op eigen benen laten staan, is dat eenvoudig? Zeker… al wat ervoor nodig is, is een overdracht van zeggenschap, en dus van verantwoordelijkheid. Een corporatie die zeggenschap aan bewoners uit handen geeft en bewoners die verantwoordelijkheid nemen.
Maar eenvoudig is nog niet meteen gemakkelijk. Waarom geven corporaties de zeggenschap over het beheer en de ontwikkeling van buurten niet uit handen? Simpel gesteld: een overdracht van zeggenschap vergt vertrouwen en dat ontbreekt. Corporaties durven er niet op te vertrouwen dat bewoners de juiste keuzes zullen maken. Dat geldt voor belangen van de buurt zélf, en des te meer voor belangen die de buurt overstijgen. Denk bijvoorbeeld aan het huisvesten van ex-gedetineerden of psychia-trische patiënten. Het is in ons aller belang dát ze goed gehuisvest zijn, maar niemand wil ze in de straat. En waarom nemen bewoners de verantwoordelijkheid niet? Ten eerste zijn we in onze verzorgingsstaat niet meer gewend om verantwoordelijkheid te nemen. Ietwat gechargeerd: het is comfortabeler om iemand anders (of een instelling, of het weer) de schuld te geven voor jouw ongemak dan er zelf verantwoordelijk voor te zijn. Bo-vendien kan niet iedereen volledig leren zijn eigen boontjes te doppen, zie ook de column van Joost Groenendijk.

Welke kant gaat het op?
Er zijn steeds meer signalen dat beide kampen rijp zijn voor verandering. Een rondje koppensnellen: De zegeningen van kooprecht, Ganzedijk: het dorp als onderneming, Een nieuwe wijkcorporatie voor Vreewijk, Helmonders zijn straatterreur zat: 200 man voor knokploeg.
Deze voorbeelden illustreren twee zaken. Ten eerste dat er een dreiging van buitenaf voor nodig om in beweging te komen. In de beschreven buurten was de maat duidelijk vol. Ten tweede dat we de neiging hebben om door te slaan en de zeggenschap te snel willen overdragen/overnemen. Het is de corporatie of de overheid: “dan zoeken ze het zelf maar uit” tegenover de bewoners: “dan doen we het zelf wel”. Ik geloof dat een alternatief mogelijk is.

Wat kunnen we zelf doen?
Wat is dan dat alternatief? Hoe voorkomen we dat het begrip eigen verantwoordelijkheid wordt uitgehold tot eigen schuld? Hiervoor zijn twee stappen nodig:1.) Doe zelf een stap terug en 2.) Vergroot het zelforganiserend vermogen van de ander. Dat vergt intensieve begeleiding, maar bovenal moed: de moed om op je handen te zitten als het een keertje misgaat. De moed om het proces centraal te stellen en het resultaat los te laten. De moed om niet je eigen verhaal te vertellen, maar eerst te luisteren. Kortom: De moed om de controle los te laten en op een verantwoorde wijze toe te werken naar buurten die op eigen benen kunnen staan.

Ben je geïnspireerd? Lees meer over Samenredzaamheid en Zelforganisatie.

Ik wil graag met jou in discussie over de grenzen van eigen verantwoordelijkheid en hoe we kunnen leren om buurten verantwoord los te laten.


Dromen: De wereld op zijn kop
De YURPS-denktank wil de dromen van de YURPS op tafel krijgen en zoeken naar de wijze om deze waar te maken. Na het vinden van je eerste baan, raken je dromen uit je jeugd en studietijd snel op de achtergrond. Hoe kan je ook in je werk blijven dromen? Zie hiervoor de columns/artikelen op de YURPS-site:
- Rotterdam, een stad voor gevorderden
- Dromen, de wereld op zijn kop
- Fantasie kleurt ruimte
Dit thema krijgt ook een plek op de YURPS-competentiedag op 3 november 2011.

Dieneke van Dijken 24 augustus 2011 14:54

Hoi Sander,

Ik vind het ontzettend interessant wat je beschrijft. Ik ben het ook eens met je conclusie, wat er voor nodig is om dit ideaal voor elkaar te krijgen. En dat is geen makkelijke. Maar wel een veel leukere. Omdat iedereen zich dan gewaardeerd en gekend gaat voelen. Dan zijn er geen onderhuidse bedoelingen, maar is er openheid en duidelijkheid. Dan zullen bewoners een prettige samenwerkingspartner worden, daar waar ze dat voor veel corporaties absoluut niet zijn. Dus het is wel een enge weg, maar echt een veel leukere. En daar is toch ook wel behoefte aan, dat het weer een keertje leuk wordt om met bewoners samen te werken!

Ik ben nog wel benieuwd: waarover mogen bewoners wat jou betreft allemaal beslissen? Je spreekt over zaken die de belangen van de buurt, of zelfs de wijk of stad raken. Mijn visie is dat bewoners ervaringsdeskundigen zijn en dat er professionals nodig zijn om deze ervaringen te vertalen naar een specifieke aanpak. Ben je dat met me eens? Hoe zie jij dat voor je?

Ik zou hier graag eens met je over door willen praten.

Dieneke

Sander Colnot 24 augustus 2011 16:34

Waarover mogen bewoners wat mij betreft allemaal beslissen... Laat ik beginnen met het ideaalplaatje: Over alles wat hen en alleen hen aangaat. Willen bewoners meer parkeerplaatsen ten koste van groen? Prima! Willen andere bewoners in een andere buurt juist meer speelplekken? Ook prima!

Op die manier krijg je gedifferentieerde buurten die verschillende mensen aanspreken. We moeten niet te krampachtig vasthouden aan een bepaalde "minimum-kwaliteit" om mensen tegen elkaar te beschermen.

En per onderwerp kies je het juiste schaalniveau: je besluit je met je bouwblok over de entrees, met je hele straat over de parkeerplaatsen en de sancties op hondepoep en met de hele buurt over de plek van de glascontainer. Internet en social media maken het mogelijk om over verschillende onderwerpen met verschillende mensen te praten en te stemmen. Dat hoeft écht niet meteen voor elk wissewasje een urenlange vergadering in het clubhuis op te leveren.

Dan van ideaalplaatje naar praktijk: Ik vrees dat we in onze verzorgingsstaat verleerd zijn om er samen uit te komen. Dat vergt dus zeker begeleiding, bv. van de professionals waar je het over hebt. Maar laten we ons alsjeblieft niet verleiden om elk conflict in de kiem te smoren en te vroeg in te grijpen als een dergelijk proces anders loopt dan we hadden gehoopt.